Medycyna estetyczna nie jest dziedziną skierowaną do osób niepełnoletnich. Mimo że wiele zabiegów bywa postrzeganych jako nieinwazyjne, każda z tych procedur ingeruje w naturalną strukturę tkanek, wymaga pełnej dojrzałości organizmu i – co równie istotne – świadomości konsekwencji. Na ten temat wypowiada się wprost lek. Krystyna Pawełczyk-Pala, współzałożycielka Specjalistycznego Centrum Medycznego Juwena i wiceprezes zarządu Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych. Jej stanowisko zostało opublikowane w magazynie branżowym „Medycyna Estetyczna” – jednym z najbardziej opiniotwórczych periodyków w polskiej branży medycyny estetycznej.
Kiedy zabieg u niepełnoletniego jest w ogóle możliwy?
Polskie prawo nie posiada osobnej ustawy regulującej medycynę estetyczną u osób małoletnich. Zabiegi tego typu oceniane są przez pryzmat ogólnych przepisów prawa medycznego, cywilnego i ustawy o prawach pacjenta. W praktyce oznacza to, że dopuszczalne są jedynie wyjątkowe sytuacje – na przykład korekta blizn, deformacji pourazowych lub wad wrodzonych – i wyłącznie po przeprowadzeniu pełnej konsultacji medycznej i psychologicznej, z bezwzględną zgodą rodziców lub opiekunów prawnych.
Jak podkreśla lek. Krystyna Pawełczyk-Pala: w medycynie estetycznej powinna zawsze przeważać troska o zdrowie i dobro pacjenta – nie chęć realizacji chwilowej potrzeby zmiany wyglądu.
Czy zabieg estetyczny u osoby niepełnoletniej jest legalny? W Polsce nie ma przepisów wprost regulujących ten obszar. Zabiegi o charakterze wyłącznie upiększającym nie powinny być wykonywane u osób poniżej 18. roku życia. Wyjątki dotyczą przypadków medycznych (blizny, wady wrodzone, deformacje) i wymagają wielodyscyplinarnej konsultacji oraz zgody rodziców
Temat bezpieczeństwa pacjenta i kwalifikacji lekarza w kontekście obowiązujących przepisów omawiamy szerzej w artykule: Bezpieczeństwo w medycynie estetycznej. Dlaczego kwalifikacje lekarza mają dziś kluczowe znaczenie?
Zabiegi tranzycji – szczególna kategoria wymagająca szczególnej ostrożności
Coraz częściej do gabinetów trafiają zapytania dotyczące zabiegów w ramach procesu tranzycji u osób niepełnoletnich. To obszar wymagający interdyscyplinarnego podejścia: lekarza medycyny estetycznej, endokrynologa, psychologa, a jeśli to możliwe – również zespołu prowadzącego proces afirmacji płci. Właśnie dlatego zespół Juweny tworzą specjaliści z wielu dziedzin medycyny.
Stanowisko lek. Krystyny Pawełczyk-Pali jest jednoznaczne: zabiegi o charakterze estetycznym, które mają wpływ na tożsamość i samoocenę pacjenta, powinny być wykonywane dopiero po osiągnięciu pełnoletności, kiedy osoba jest w stanie samodzielnie i świadomie podejmować decyzje. U osób niepełnoletnich możliwe są jedynie działania wspierające, nieinwazyjne, których celem jest poprawa komfortu życia – nie trwała zmiana rysów twarzy.
Pacjentka ze zdjęciem celebrytki – jak postępować etycznie?
To sytuacja, z którą mierzy się wielu lekarzy medycyny estetycznej. Pacjentka przynosi zdjęcie ze wskazaniem konkretnych ust lub policzków i oczekuje identycznego efektu. Rolą specjalisty nie jest spełnianie oczekiwań opartych na nierealnym wzorcu – lecz pomoc w odnalezieniu harmonii i naturalnego piękna właściwego dla konkretnej twarzy.
Etyczny lekarz powinien wysłuchać pacjentkę i zrozumieć, co kryje się za jej oczekiwaniami (często jest to potrzeba akceptacji lub niska samoocena), następnie wyjaśnić w sposób empatyczny, że każda twarz ma swoją unikalną anatomię i proporcje, i zaproponować alternatywę.
Czym kieruje się etyczny lekarz medycyny estetycznej? Celem medycyny estetycznej nie jest kopiowanie wizerunku, lecz podkreślanie indywidualności. Lekarz zawsze dąży do zachowania proporcji, subtelności i bezpieczeństwa. Odmowa wykonania zabiegu lub zaproponowanie alternatywy to nie słabość – to profesjonalizm, który buduje zaufanie w relacji lekarz–pacjent.
To podejście opisuje szerzej artykuł o etyce w pracy lekarzy Juweny: Medycyna estetyczna z etyką — głos dr Krystyny Pawełczyk-Pali z Juweny w Vogue Polska
Dlaczego wiek 18 lat nie jest przypadkowy?
Dojrzałość organizmu to nie tylko kwestia prawna. Tkanki osoby niepełnoletniej wciąż się rozwijają, a ingerencja w ich strukturę może mieć nieprzewidywalne, długofalowe skutki. Co więcej, osoby niepełnoletnie są szczególnie narażone na ryzyko powikłań, ponieważ ich ciała często nie są w pełni rozwinięte – przypomina Światowe Stowarzyszenie Lekarskie (WMA) w swoim stanowisku w sprawie zabiegów estetycznych.
Równie ważny jest aspekt psychologiczny. Lekarze cieszą się szczególnym autorytetem społecznym, w tym także wśród osób młodych – i dlatego powinni zdawać sobie sprawę z obowiązku moralnego, by nie zniekształcić świadomości młodego człowieka co do wyglądu i kondycji ludzkiego ciała.
Warto też pamiętać, że medycyna estetyczna w ostatnich latach stała się bardziej inwazyjna, a przez to mniej bezpieczna – standardem stało się stosowanie silnych stymulatorów tkankowych i zaawansowanych technologii laserowych.
Juwena – medycyna estetyczna oparta na odpowiedzialności
W Specjalistycznym Centrum Medycznym Juwena każda decyzja o wykonaniu zabiegu poprzedzona jest pełną konsultacją lekarską. Dbamy o to, by nasi pacjenci, niezależnie od wieku, rozumieli zarówno możliwości, jak i ograniczenia medycyny estetycznej. Bezpieczeństwo, proporcje i indywidualne podejście to fundamenty naszej pracy od ponad 25 lat.
Zapoznaj się z pełną ofertą medycyny estetycznej Juwena lub odwiedź nas w Katowicach przy ul. Ceglanej 66/5 albo w Bielsku-Białej przy ul. Zajazdowej 5. co jeszcze mocniej uzasadnia ochronę pacjentów niepełnoletnich przed decyzjami, których konsekwencji nie są w stanie przewidzieć. np. korektę konturu lub poprawę nawilżenia ust zamiast ich powiększania.
Artykuł powstał na podstawie wypowiedzi lek. Krystyny Pawełczyk-Pali, współzałożycielki Specjalistycznego Centrum Medycznego Juwena i wiceprezesa zarządu Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych, opublikowanych w magazynie branżowym „Medycyna Estetyczna”.